تبلیغات
سرگرمی - تكنولوژی هوشمند
سرگرمی
صفحه نخست         تماس با مدیر         پست الکترونیک        RSS         ATOM
همه ما زمانی‌‌ را به خاطر مى‌‌‌آوریم كه تصویر ذهنى‌‌‌مان از كامپیوتر ، تصور ماشینى‌‌ هوشمند و پیچیده بود؛ ماشینى‌‌ كه پاسخ بسیارى‌‌ از سئوالات را مى‌‌‌داند و آنچه را كه نمى‌‌‌داند نیز مى‌‌‌آموزد. این ماشین هوشمند، گاه مشاورﻯ همه‌چیزدان بود كه در تمامى‌‌ مسائل، بهتر از ما تصمیم مى‌‌‌گرفت(تنها با این اشكال كه كمى‌‌ بى‌‌‌احساس بود!)، گاه محاسبه‌گرﻯ توانا كه دقیق‌‌ترین و ظریف‌‌ترین نكات علمى‌‌ را درمى‌‌‌یافت، و گاه بیگانه‌اﻯ خشن، وتنها هدفش نابودﻯ نوع بشر.

تنها، نوشتن اولین خطوط یك برنامه ساده و یا پیاده ساز یك الگوریتم ابتدایى‌ لازم بود تا این تصور ساده انگارانه پایان پذیرد و جا خود را به تصور واقعى‌تر از كامپیوتر بدهد: «یك ماشین محاسبه گر». این ماشین تنها آنچه را بدان سپرده ایم به ما بازپس مى‌دهد، مرتب شده و سامان یافته، اما بدون هیچ خلاقیتى‌.

آن تصور ساده و ابتدایى‌، تنها منحصر به ما یا هر كاربر تازه آشنایى‌ با كامپیوتر نبوده است، بلكه چندین دهه تلاش دانشمندان و مهندسین برا ساخت ماشینى‌ كه همچون انسان بیندیشد، بیاموزد و تصمیم بگیرد را در پى‌ داشته است. خیلی پیش از آنكه انسان با اولین ماشین‌هاﻯ آدم‌نما مواجه شود ، با تخیل خود حتى‌ تا پایان این راه را نیز پیموده بود. از فرانكشتاین تا ترمیناتور ، از دشمنان و بیگانگان تا آدم‌نماها منجى‌، همگى‌ حاصل برداشت تخیلى‌ از هوش مصنوعى‌ است.

اما سوا این داستان پردازها و تخیلات كه در خام‌ترین شكل خود نوعى‌ سرگرمى‌ مدرن و در جد‌ترین شكل آن محل مباحث شبه فلسفى‌ است، باید دید هوش مصنوعى‌ به عنوان یك علم چیست و دستاوردها مشخص و معین تئوریك و تكنولوژیك آن تا به امروز چه چیزهایى‌ بوده است. فراتر از آن این كه هوش مصنوعى‌ در حال پیمودن چه مسیر است.

آنچه محل پرسش و تأمل جد است این كه آیا در نهایت
ماشین‌هایى‌ خواهیم داشت كه چون انسان بیندیشند؟، و مهم‌تر آن كه اگر اساساً چنین هدفى‌ قابل دستیابى‌ است، اینك علم و تكنولوژ در كجا این مسیر هستند؟ و اگر دستیابى‌ به آن مقدور نیست، سمت و سو آینده هوش مصنوعى‌ به كجاست؟

هنگامی كه اولین كامپیوترها ساخته شدند، تمامى‌ تلاش
‌ها در این جهت بود كه سخت‌ترین مسائل شناخته شده تا آن روز را توسط این ماشین ها حل كنند. آنجا كه بیشترین توان خلاقه و هوشمند انسان به كار گرفته مى‌شود، محل چالش جد او با كامپیوتر خواهد بود. بدین ترتیب مسائلى‌ همچون باز شطرنج، مورد توجه و علاقه شدید دانشمندان هوش مصنوعى‌ واقع شدند. وقتى‌ روش‌ها ساده ا برای حل این سر مسائل پیشنهاد شد، تنها چیز كه باقى‌ مانده بود افزایش سرعت ماشین بود، تا این كه كامپیوتر بتواند از طریق یك روش كاملاً غیرهوشمند انسان را در هوشمندانه‌ترین فعالیتش شكست دهد.

روزی كه دیپ بلو[1]، كاسپاروف را شكست داد، سال
‌ها از افسانه هوش مصنوعی سپری شده بود؛ دیگر هیچ كس بر این باور نبود كه برای هوشمند بودن حتماً باید كاسپاروف وار شطرنج بازی كرد! یا اقلیدس گونه به اثبات قضایای هندسی پرداخت. خیلی پیش از این مسائل، باید پاسخ به پرسش‌هایی را یافت كه در گذشته ای نزدیك، ابتدایی و پیش پاافتاده به نظر مى‌رسیدند.

دانشمندان اینك حتی در ساده ‌ترین حركات دست برای برداشتن یك مهره شطرنج نیز نشانه های هوشمندی را جست وجو مى‌كردند. یك حركت كوچك انگشتان برای برداشتن یك فنجان یا نوشتن یك كلمه بر كاغذ چنان درجه ای از دقت ریاضی و چنان حجمی از محاسبات را مى‌طلبد كه ساخت یك دست با انگشتان مصنوعی، سال ها تحقیق وبررسی و مطالعه را نیازمند است. نگاه كردن به یك چهره و به خاطر آوردن سریع نام یك شخص، كاری است كه حتی پیشرفته‌ترین كامپیوترهای امروزین از انجام آن ناتوانند. راه رفتن نرم و مقاوم انسان بر روی دوپا(كه خود این انتخاب برای انسان بسیار مورد تأمل است) كماكان آنقدر جالب توجه است، كه محل سرمایه گذاری میلیون دلاری شركت هایی نظر هوندا، آنهم تحت قالب حساس‌ترین و مخفی‌ترین پروژه ها باشد. سازو كار و نحوه عمل گلبول های سفید داخل بدن انسان وتحت قالب سیستم ایمنی بدن به گونه ایست كه به صورت یك حافظه عملاً نامحدود عمل مى‌كند. یك حافظه با بی شمار الگوی ذخیره شده برای مقابله و دفع. حال آنكه امروزه تكنولوژی اصولاً در جایی نیست كه چنان حجمی از حافظه حتی قابل تصور باشد.

علاوه بر تمامی اینها، بخش بسیار مهمی كه پیش از این و حتی تا چند سال پیش مغفول مانده بود، این است كه هیچ موجود هوشمندی تنها و ایزوله نیست. بخش عمده ای از هوشمندی ، هوشمندی اجتماعی و ارتباطی است. این سئوال كه چرا اجتماع موجودات هوشمند كه هر یك در پی نفع خویشند از هم نمى‌پاشد و نه تنها عقلانی، بلكه بهینه رفتار مى‌كند، اینك از حالت یك سئوال در تئوری های اقتصادی خارج شده و راه به درون هوش مصنوعی و حتی رباتیك برده است.

" "
این سئوال كه چرا اجتماع موجودات هوشمند كه هر یك در پی نفع خویشند از هم نمى‌پاشد و نه تنها عقلانی، بلكه بهینه رفتار مى‌كند، اینك از حالت یك سئوال در تئوری های اقتصادی خارج شده و راه به درون هوش مصنوعی و حتی رباتیك برده است.

" "
فهرست فوق تنها بخشی از مسائلی بود كه باعث ورود پروژه هوش مصنوعی به مرحله ای جدیدتر شد. دانشمندان آرمانگرای ریاضیدان دهه های پیش، اینك جای خود را به موشكافانی خرده گیر مى‌دهند كه مانند زیست شناسان به بررسی دقیق و جزئی تمامی رفتارهای موجودات هوشمند و الگوبرداری از آنها مشغولند(اینهم یك نمونه دیگر از انقراض نسل آرمانگرایان!).

اما آنچه در بالا به صورت بسیار ناقص و مجمل گفته شد، طرحی بود برای ایجاد سئوال و افزایش ابهام؛ این كه هوش مصنوعی چیست؟

این سئوال باید تا بدینجا بعنوان یك پرسش علمی، شایستگی كافی را جهت طرح و بررسی پیدا كرده باشد. غرض از این سری مقالات، نگاهی هرچند اجمالی، اما از درون به مقوله هوش مصنوعی است. هدف این است كه علاوه بر معرفی هوش مصنوعی به عنوان یك شاخه و گرایش علمی ، كاربردهای جاری و آینده آن از لحاظ تكنولوژیك نیز مورد بررسی قرار گیرد.

برای دستیابی به این هدف مراحل زیر را طی خواهیم كرد:



1
. بررسی علوم دخیل در هوش مصنوعی

تا بدان جایی كه هوش مصنوعی تنها به بررسی روش های حل مسائل ریاضی و مجرد توسط كامپیوتر مى‌پرداخت، مى‌توانستیم قطعاً آن را یكی از زیر شاخه های علوم كامپیوتر بدانیم؛ اما امروزه با اضافه شدن ملاحظات جدیدی كه در فوق اشاره ای بدان رفت، دیگر نمى‌توان با این قطعیت قضاوت كرد. علومی از قبیل: معرفت شناسی كه در فلسفه ذهن (Epistemology) مطرح است ، عصب شناسی شناختی(Cognitive Neuro Science) و نیز روانشناسی شناخت (Cognitive Psychology) به همراه هوش مصنوعی مجموعه ای تحت عنوان علوم شناختی (Cognitive Science) را تشكیل مى‌دهند. از دیگر سو، رباتیك به عنوان همبسته تكنولوژیك هوش مصنوعی، خود دانشی است كه داده های علوم مكانیك و كامپیوتر و كنترل را یك جا مى‌طلبد.



2. بررسی هوشمندی

چه چیزی در انسان یا هر موجود دیگری آنقدر ویژه و خاص است كه او را با صفت هوشمند از سایر موجودات متمایز مى‌كند؟ آیا چنین صفتی تنها خاص انسان است، یا مى‌توان درجات مختلف آن را به موجودات دیگر نیز نسبت داد. قدر مسلم این كه از ساده‌ترین رفتار مورچه ها و زنبورها تا رفتارهای پیچیده میمون ها در تعیین سلسله مراتب پیچیده اجتماعی یا روش های تشخیص الگوهای چند بعدی توسط كبوتران، همگی حاوی درجاتی از هوشمندی هستند(و در بعضی موارد نه چندان كمتر از انسان). بنابر این پاسخ به این سئوال كه هوشمندی چیست یا حتی چگونه ایجاد شده است ما را در ساخت یك موجود هوشمند با توانایی تطبیق و عمل در محیط واقعی یاری مى‌دهد.



3.آشنایی با روش های هوشمند و كاربرد آنها در تكنولوژی

آنچه كه باعث شده تا هوش مصنوعی امروزه به عنوان یك رشته مهندسی مطرح باشد این است كه طیف وسیعی از كاربردهای آن، از رباتیك گرفته تا روش های هوشمند كنترلی مقبولیت وسیعی در صنعت یافته اند. روش هایی همچون منطق فازی [2] ، استرا[3]تژی تکاملی، الگوریتم ژنتیك، شبكه های عصبی مصنوعی ... همگی روش هایی هستند كه با الهام از طبیعت و برای دستیابی به هوشمندی طبیعی طراحی شده اند اما كاربرد عظیمی در مهندسی و صنعت یافته اند. كاربردی كه تا حدود یك دهه قبل حتی گمان آن نیز نمى‌رفت. رباتیك نیز چه در غالب روش های جابجایی بازوهای مكانیكی، و چه در شكل ربات های متحرك(Mobile Robots) در این بحث جایگاه ویژه ای را به خود اختصاص داده است.

4. بررسی هوش مصنوعی گسترده (Distributed Artificial Intelligence)

یك روش برخورد با مسائل حل آنهاست! بله تعجب نكنید، این تنها یك روش مواجهه با مسائل است. بجز این روش(و البته حل نكردن مسئله!) راه دیگری نیز وجود دارد. فرض كنید مى‌خواهیم یك ربات متحرك بسازیم كه در شرایط طبیعی حركت كند، مسیر انتخاب كند و ...یك روش این است كه طراح تمامی جزئیات را از ابتدا و به صورت كاملاً دقیق در نظر بگیرد. این روش منجر به ماشینی كاملاً پیچیده و عموماً غیر قابل پیاده سازی خواهد شد. ماشینی كه با اندك تغییری در شرایط پیش بینی شده ناكارا خواهد بود. روش دیگر این است كه مانند خود طبیعت ، ربات بسیار ساده ای طراحی كنیم(گاه به سادگی یك مورچه) و اجازه دهیم تا این ربات ساده خود مسائل را به جای ما حل كند. یا حتی اجازه دهیم یك اجتماع از ربات ها از طریق تعامل با یكدیگر به حل مسائل بپردازند.

قانون طلایی در اینجا این است كه پیچیدگی یك اجتماع، حاصلضرب پیچیدگی تك تك عناصر آن است(تئوری پیچیدگی یا Complexity Theory) ، بنابراین یك اجتماع با عناصر بسیار ساده هم ممكن است به صورت كاملاً پیچیده و هوشمند عمل كند.

بحث های هوش مصنوعی گسترده(DAI) كه اغلب عجین با مبحث عامل های هوشمند(Artificial Agents)است و نیز مباحث زندگی مصنوعی(Artificial Life) به عنوان جدید‌ترین مباحث هوش مصنوعی اینك چه در دنیای رباتیك و چه در دنیای نرم افزارهای كامپیوتری طرفداران زیادی پیدا كرده است (شركت های بزرگی همچون IBM و[4] نیز نهادهای نظامی كشورهای پیشرفته سرمایه گذاری های كلانی در این زمینه كرده اند).همانگونه كه گفته شد، هدف از این مقاله در ابتدا آشنایی اجمالی با مسائل هوش مصنوعی و معرفی برخی گرایش های موجود و مهم در آن، و سپس معرفی مباحث جدید در این زمینه به علاقه مندان علوم اطلاعات و ارتباطات مى‌باشد. علاوه بر این سعی خواهد شد تا حد مقدور به بررسی كارها و فعالیت های انجام شده در ایران و یا توسط ایرانیان در زمینه هوش مصنوعی نیز بپردازیم.نوشت ها:

[1]اDeep Blue : كامپیوتری كه توسط IBM تنها برای شكست كاسپاروف ساخته شد و سپس به موزه سپرده شد.
Fuzzy Logic [2]یا منطق شولا: منطقی كه به جای پاسخ درست یا غلط (دو ارزشی) طیفی از پاسخ‌های درست یا غلط را پیشنهاد می‌كند. این منطق در دهه 60 توسط پروفسورلطفی‌زاده(ایرانی‌تبار) پیشنهاد شد و امروزه دارای كاربرد وسیعی در زمینه های مختلف كنترلی است.
Evolutional Algorithms
[3] : روشی كه برای بهینه‌سازی عبارات ریاضی از منطقی شبیه به تكامل داروینی استفاده می‌كند.
[4] IBM Agent Builder و نیز Mobile Aglets نمونه چنین تلاش هایی هستند.


 پایکاه تخصصی نرم افزار 




نوع مطلب : رباتیک، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
پنجشنبه 22 بهمن 1388 :: نویسنده : ش_ قادری
شنبه 14 مرداد 1396 07:32 ق.ظ
I’m not that much of a online reader to be honest but your blogs really nice, keep it up!
I'll go ahead and bookmark your site to come back down the
road. Many thanks
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


درباره وبلاگ



مدیر وبلاگ : ش_ قادری
نویسندگان
نظرسنجی
نظرات در مورد مطالب







برچسبها
جستجو

آمار وبلاگ
کل بازدید :
بازدید امروز :
بازدید دیروز :
بازدید این ماه :
بازدید ماه قبل :
تعداد نویسندگان :
تعداد کل پست ها :
آخرین بازدید :
آخرین بروز رسانی :